• ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ...

  • Αριθμός ταινιών: 22315
  • Αριθμός συν/τών: 759967
  • Πρόγραμμα 300 Κινηματογράφων και 18 τηλεοπτικών σταθμών
Περιεχόμενα

Τρί 27 Απρ 2010

Ο Βασιλιάς

Τρί 16 Ιουν 2009

Κλειστοί Δρόμοι

Τρί 02 Ιουν 2009

Ο Χαμένος τα παίρνει όλα

Τρί 19 Μαϊ 2009

Το Μετέωρο Βήμα Του Πελαργού

Παρ 15 Φεβ 2008

Κράτησε με (2006)

CineΕλληνικον


Σάβ 29 Νοε 2003

Το βλεμμα του Οδυσσεα - Θοδωρος Αγγελοπουλος




Αν ο κινηματογράφος είναι το «ταξίδι» του βλέμματος, τότε το απόλυτο κινηματογραφικό έργο είναι όσα είδε αυτός που έχει «ταξιδέψει» πιο πολύ από όλους. Άρα κινηματογράφος, με την θεωρητική έννοια, είναι όσα είδε ο Οδυσσέας. Επομένως, «βλέμμα του Οδυσσέα» είναι η περιφραστική απόδοση του όρου «κινηματογράφος».

Στην έναρξη της ταινίας, τοποθετούμαστε κατευθείαν στο θέμα της. Ένας πιονιέρος του κινηματογράφου, στα μέσα του περασμένου αιώνα, προσπαθεί να φωτογραφίσει ένα πανέμορφο γαλάζιο καράβι, το οποίο αναχωρεί από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Την ίδια μέρα πεθαίνει, παραμιλώντας για τρία κουτιά φιλμ, μία ταινία η οποία δεν εμφανίστηκε ποτέ, από τις αρχές του αιώνα. Ο σκηνοθέτης Α., σήμερα, θα ξεκινήσει ένα μαγευτικό κι επικίνδυνο ταξίδι για να βρει αυτό το κρυμμένο «βλέμμα», εκείνη την άγνωστη ταινία που αποτελεί το πρώτο φιλμ που γυρίστηκε ποτέ στην Ελλάδα. Με όλο τον συμβολισμό παρθενικότητας που εμπεριέχει αυτό. Ένα ταξίδι στις ρίζες του σινεμά.

Στη Φλώρινα, σε ένα βραδινό και βροχερό τοπίο, μερικοί ντόπιοι υποδέχονται τον σκηνοθέτη. Η απόπειρα προβολής της τελευταίας του ταινίας απέτυχε, γιατί η μισή πόλη έχει εξεγερθεί εναντίον του, με λαμπάδες και θρησκευτικούς ύμνους, για να ξορκίσει τον «αμαρτωλό» και άθεο σκηνοθέτη. Στη σκηνή αυτή είναι εγγεγραμμένη η περιπέτεια του Αγγελοπουλου, όταν γύριζε το Mετεωρο βημα του πελαργου, όταν ο τοπικός μητροπολίτης Αυγουστίνος Καντιώτης, θεώρησε αντεθνικό το σενάριο και επιστράτευσε το ποίμνιό του προκειμένου να παρεμποδίσει τον σκηνοθέτη να γυρίσει την ταινία του. Η Φλώρινα διχάστηκε σε δύο παρατάξεις: η μία κατά της ταινίας και η άλλη υπέρ. Αυτός ο διχασμός είναι ανάγλυφα καταγεγραμμένος σε αυτή την αριστουργηματική σκηνή από το Bλεμμα του Οδυσσεα: οι αγγελοπουλικοί έχουν βγει με τις ομπρέλες για να δουν την –συμβολική, έστω- προβολή της ταινίας που προκάλεσε την μήνιν των συμπολιτών τους. Η ομπρέλα είναι ένα κλασικό αγγελοπουλικό σύμβολο, με το οποίο ο σκηνοθέτης «εξοπλίζει» τους ήρωές του (βλ. Κατρακη στο Ταξιδι στα Κυθηρα). Η άλλη ομάδα είναι οι θερμοκέφαλοι θρησκόληπτοι αντίπαλοι του σκηνοθέτη, οι οποίοι κρατούν λαμπάδες, με όλη την εμπρηστική συμβολική που ενέχουν. Το πλάνο γεμίζει από την παράταξη των πιστών από την πάνω πλευρά. Από την κάτω πλευρά βρίσκεται η παράταξη των αγγελοπουλικών. Η θέση αυτής της παράταξης, δεν είναι καθόλου τυχαία. Η παράταξη αυτή συνεχίζεται και κάτω από το πανί της ταινίας και επεκτείνεται στην κινηματογραφική αίθουσα. Ο θεατής της ταινίας, γίνεται μέλος της παράταξης των αγγελοπουλικών! Ένα εκπληκτικό μεταεξπρεσιονιστικό πλάνο.



Το ταξίδι του σκηνοθέτη-Οδυσσέα έχει μόλις ξεκινήσει. Από εκεί ακριβώς που άρχισε η προηγούμενη ταινία του. Η ταύτιση του Αγγελόπουλου με τον πρωταγωνιστή του είναι κάτι περισσότερο από προφανής. Είναι εντονότερη από την ταύτισή του με τον Τζούλιο Μπρότζι στο Ταξιδι στα Κυθηρα. Σε κάθε στάση, οι γυναίκες που θα συναντάει θα έχουν την ίδια μορφή. Μία Πηνελόπη εγκατεσπαρμένη στις στάσεις του ταξιδιού.



Ιδιαίτερη μνεία χρειάζεται να γίνει στη σκηνή του αγάλματος του Λένιν. Ο ήρωας, θέλοντας να ταξιδεύσει λαθραία ως την Γερμανία, επιβιβάζεται σε μία φορτηγίδα, όπου βρίσκεται φορτωμένο ένα κομματιασμένο θεόρατο άγαλμα του Λένιν. Βρισκόμαστε στην περίοδο κατά την οποία τα αγάλματα του Λένιν που αποκαθηλώθηκαν από την πρώην Ε.Σ.Σ.Δ. έχουν φορτωθεί σε πλοία και έχουν αποσταλεί σε συλλέκτες, ανάμεσα στους οποίους και ο γλύπτης Σεζάρ, ο οποίος είχε παραγγείλει κεφαλές του Λένιν για να κατασκευάσει ένα μνημείο. Για την εν λόγω σκηνή, κατασκευάστηκαν από τον Γιώργο Τριανταφυλλόπουλο μεγάλα κομμάτια ενός αγάλματος με συνολικό μήκος 35 μέτρα. Η φορτηγίδα ανεβαίνει το Δούναβη. Η όλη σκηνή θυμίζει έντονα την εικόνα μιας μεγαλειώδους κηδείας: στις όχθες του Δούναβη, μαζεύονται άνθρωποι, οι οποίοι παρακολουθούν τον Λένιν να περνάει αργά, ανάσκελα και κομματιασμένος και σταυροκοπιούνται. Την σκηνή συνοδεύει μια θεϊκή ελεγεία της Ελενης Καραϊνδρου, η οποία αγαπήθηκε ιδιαίτερα και παίχτηκε πολύ από τα ραδιόφωνα της Γαλλίας, όταν η ταινία συμμετείχε στο Φεστιβάλ Κανών, όπου διακρίθηκε. Η σκηνή της κηδείας του Λένιν, δείχνοντας την επιστροφή όλων όσα συμβολίζει αυτό το άγαλμα, εκεί από όπου προήλθαν (Γερμανία) είναι ο απόλυτος επικήδειος μιας ολόκληρης εποχής. Ο Αγγελοπουλος καταθέτει με μεγαλοφυή τρόπο μια αλησμόνητη σεκάνς στην διεθνή πολιτική εικονολογία.

Η ταινία απέχει σημαντικά από το σενάριο που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Οι εξαιρετικές δυσχέρειες που αντιμετώπισε ο σκηνοθέτης στο γύρισμά της είχαν να κάνουν και με το γεγονός ότι κάποιες από τις περιοχές στις οποίες γυρίστηκε ήταν ακόμη εμπόλεμες, όπως η Γιουγκοσλαβία. Το σημαντικότερο όμως, αισθητικά, μη γυρισμένο πλάνο, είναι αυτό ακριβώς, το οποίο περιλαμβάνεται στα τρία κουτιά του Μανάκη, τα οποία τελικά καταφέρνει να βρει ο Οδυσσέας της ταινίας. Το «βλέμμα» αυτό, τελικά δεν το βλέπει ο θεατής. Ακριβώς επειδή εμπεριέχεται ήδη στην ταινία που είδε. Η ταινία του Μανάκη παραμένει στο εξωφιλμικό ανείπωτο της ταινίας.

Ωστόσο, αυτή η υποτιθέμενη ταινία έχει γυριστεί. Έχει συμπεριληφθεί σε μία συλλογή από μικρά φιλμς διάσημων σκηνοθετών, και έχει κυκλοφορήσει σε dvd!

To Βλεμμα του Οδυσσεα είχε μια τεράστια εισπρακτική πορεία σε όλον τον κόσμο. Ήταν η πρώτη φορά που ο Αγγελοπουλος συνεργάστηκε με αμερικάνους παραγωγούς και με πρωταγωνιστή τον εξαιρετικό Harvey Keitel, ο οποίος έδωσε μια σπάνια ευαισθησία στην κορυφαία ερμηνεία του. Από τότε, ο Keitel παρακαλεί τον Αγγελόπουλο να τον ξαναχρησιμοποιήσει σε μια επόμενη ταινία του. Η ταινία στην Αμερική θεωρείται cult movie και παίζεται σε περιορισμένο δίκτυο αιθουσών (art house), ακόμη και σήμερα. Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για την καλύτερη ταινία του Θοδωρου Αγγελοπουλου.

Βαθμολογία: Κλασικό Αριστούργημα


 
 
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια. Στείλτε το πρώτο!

Αυτή τη στιγμή δεν είστε συνδεδεμένος. Συνδεθείτε ή κάντε εγγραφή για να σχολιάσετε.