• ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ...

  • Αριθμός ταινιών: 22315
  • Αριθμός συν/τών: 759967
  • Πρόγραμμα 300 Κινηματογράφων και 18 τηλεοπτικών σταθμών
Περιεχόμενα

Τρί 27 Απρ 2010

Ο Βασιλιάς

Τρί 16 Ιουν 2009

Κλειστοί Δρόμοι

Τρί 02 Ιουν 2009

Ο Χαμένος τα παίρνει όλα

Τρί 19 Μαϊ 2009

Το Μετέωρο Βήμα Του Πελαργού

Παρ 15 Φεβ 2008

Κράτησε με (2006)

CineΕλληνικον


Κυρ 15 Ιουν 2003

Ο κινηματογραφικός Μανος Χατζιδακις




Ο ίδιος ο Μανος Χατζιδακις είχε χωρίσει τη ζωή του και το έργο του σε περιόδους. Με τον κινηματογράφο πρωτοασχολείται στην δεύτερη περίοδο του (1945-1950) και μάλιστα η πρώτη του ταινία, οι Αδούλωτοι Σκλάβοι (1946) ήταν και η πρώτη (και τελευταία) ταινία που σκηνοθέτησε ένας φίλος του: ο Μάριος Πλωρίτης! Ακολουθούν κοινωνικά-αισθηματικά δράματα της εποχής (Κόκκινος Βράχος, Δύο Κόσμοι).

Η περίοδος 1951-1956 (την οποία ο Χατζιδακις τιτλοφορεί «Έρωτας και λίγη μουσική»), περιλαμβάνει, εκτός των άλλων την Αγνη του Λιμανιου, ταινία στην οποία υπάρχει και δική του cameo ολιγόλεπτη παρουσία. Το 1955 είναι η χρονιά της Στελλας, και των σουξέ «Αγάπη που γινες δίκοπο μαχαίρι», «Επτά τραγούδια θα σου πω». Το πρώτο του σημαντικό και κλασικό πια soundtrack. Την ίδια χρονιά γράφει τη μουσική για την Μαγικη πολη του Νίκου Κούνδουρου, την Λατερνα Φτωχεια και Φιλοτιμο του Σακελάριου, την Καλπικη Λιρα του Γιώργου Τζαβέλλα, η οποία έκανε διεθνή καριέρα.

Το 1956, ο Νικος Κουνδουρος γυρίζει μία από τις σημαντικότερες ταινίες του: τον Δρακο. Ο Χατζιδακις, περα απο ενα σουξε («Πως τον λεν τον ποταμο»), δινει ενα μουσικο θεμα, το οποιο «στρωνει χαλι» για την ψευδονουαρ υποθεση, αποδεικνυοντας ποσο καλα ο μεγαλος αυτος συνθετης γνωριζε τον κινηματογραφο και τους κανονες του. Την παραγωγή της ίδιας χρονιάς συμπληρώνουν ο Ζηλιαρογατος (με τον Λογοθετιδη) και η Καφετζου (με τη Βασιλειαδου).

Η χρυσή Δ΄ Περίοδος 1957-66. («Λυσσαλέα και δημιουργική μου επαφή με τη μουσική σε μια υπερπαραγωγή. Παράλληλα, μια ατυχής επαφή με το ελαφρό τραγούδι που μου χάρισε ανεπιθύμητη λαϊκότητα.»). Αφενός, Μια Ζωη την εχουμε (1958), Ενας Ηρως με Παντουφλες (1958), Το Ξυλο βγηκε απο τον Παραδεισο (1959), Το Κοροϊδακι της Δεσποινιδος (1960), Μανταλενα (1960), Η Αλικη στο Ναυτικο (1961), Χτυποκαρδια στο Θρανιο (1963).

Αφετέρου, Ποτε την Κυριακη (1960), η μουσική της οποίας, για μια περίοδο είχε γίνει ο εθνικός μας ύμνος. Ας δώσουμε το λόγο στην «Ίλυα» της ταινίας: «... Ο Τζούλυ είχε αρχίσει να δουλεύει με τον Μανο ενώ έγραφε το σενάριο. Και ήταν σπουδαίοι συνεργάτες. Ήταν σαν ένας μήνας του μέλιτος. Και οι δυό είναι αυτοσχεδιαστές και χρειάζονταν μια λέξη ή μια ματιά για να ξεκινήσουν.... Ο Μανος έπαιξε το θέμα ξανά. Ξανά και ξανά. Τώρα το πρώτο μπουζούκι το είχε στ΄ αυτιά του. Ο κιθαρίστας συνέχισε να κρατάει το ρυθμό. Ύστερα ο Μανος έπαιξε την αρμονία για το δεύτερο μπουζούκι. Το ΄πιασε αμέσως και σε λίγα λεπτά η μουσική για όλη τη σκηνή είχε σχηματιστεί. Υπήρχε ένα τέλειο πάρε-δώσε ανάμεσα στους μουσικούς και στο συνθέτη, μια τέλεια επικοινωνία....» (Από το βιβλίο «Γεννήθηκα Ελληνίδα», της Μελινας Μερκουρη, εκδόσεις Ζάρβανος).

Ο Χατζιδακις βραβεύεται με Oscar για τα «Παιδιά του Πειραιά», ιδέα με την οποία δεν συμβιβάστηκε ποτέ. Ο θετός γιος του, Γιώργος Θεοφανόπουλος έχει δηλώσει ότι έβρισκε το πολυπόθητο (για άλλους) αγαλματίδιο στα πιο απίθανα μέρη, ακόμα και στα σκουπίδια! Αυτή τη στιγμή βρίσκεται πάνω στο πιάνο του Μανου Χατζιδακι, γυρισμένο πλάτη…

« ...το επίσημο κράτος με γιόρτασε για το Oscar που πήρα ερήμην μου και έξω από τα δικά μου σχέδια. Πάλεψα χρόνια για ν` αφαιρέσω αυτό τον «τίτλο τιμής» από την πλάτη μου, μα, αν δεν το κατάφερα αυτό, ο αγώνας με βοήθησε να ξαναγίνω νέος ή, να ξαναγίνομαι νέος κάθε φορά που ο χρόνος μου πετούσε μια επίσημη υπενθύμιση της παρουσίας του.»

Η μουσική του Topkapi (1963) αγγίζει το φολκλόρ και το τουριστικό, αλλά δεν παύει να έχει την χατζιδακική χάρη, όλως αυτοπαρωδιακά.

Το 1963, ο Elia Kazan γυρίζει το America-America. “Ενώ σήμερα το ΑΜΕRΙCΑ ΑΜΕRΙCΑ είναι η πιο αγαπημένη μου ταινία, στις αρχές του 1963 είχα πολλές αμφιβολίες για την αξία της. Τότε, όταν χρειάστηκα πάλι τη θεά τύχη να μου χαμογελάσει, συνάντησα το Μανο Χατζιδακι. Ο Μανος με βοήθησε να ολοκληρώσω την ταινία, δίνοντας μου θάρρος και δείχνοντας μου ότι πίστευε κι αυτός στο έργο που ετοίμαζα. Τώρα που τελείωνα πια, η παρουσία του ήταν απαραίτητη. Στον κινηματογράφο, το τελευταίο πέντε τοις εκατό της όλης δουλειάς αποτελεί τη διαφορά μεταξύ της επιτυχίας και της αποτυχίας μιας ταινίας.
Εκείνη τη χρονιά, ο Μανος ήταν ο βασιλιάς. Ταυτόχρονα, όμως, ήταν και υπερβολικά αφοσιωμένος στη μητέρα του...Όμως εκτός απ΄ αυτά, ήταν και ιδιοφυία...
Ο Μανος δεν ήταν μόνο ένας συνθέτης, αλλά κι ένας δραματουργός. Σ΄ ορισμένα μάλιστα σημεία φάνηκε ικανότερος από μένα. Όμως, εκτός απ΄ αυτές τις ικανότητες, ήταν και πάρα πολύ εργατικός. Είναι αλήθεια ότι κέρδισε το μεγάλο του όνομα με τη σκληρή δουλειά… Οι ιδιοφυίες δεν αναρωτιούνται αν είναι άξιοι ή όχι, ούτε κι αντιδρούν στις επικρίσεις των άλλων. Ο Μανος ούτε μια φορά δεν μου έδειξε να διστάζει γι αυτό που ήθελε. Κατάφερε να φτιάξει μια θαυμάσια μουσική για την ταινία μου, σε μια στιγμή που το AMERICA AMERICA χρειαζόταν περισσότερο από κάθε άλλη φορά τη συνεισφορά του.”
(Elia Kazan - Από το βιβλίο ΜΙΑ ΖΩΗ, Εκδόσεις Ελληνική ευρωεκδοτική.)

Τα χρόνια 1967-1971 (E’ Περίοδος) ο Χατζιδακις περνάει στο εξωτερικό. Η επίσημη εκδοχή: «Προσπάθεια αποτίναξης του ζυγού από μια διασημότητα που δεν τη θέλησα και από μια φήμη που μάλλον απεχθάνομαι.» Η ανεπίσημη: χρέη 3,5 εκατομμυρίων δραχμών, φόροι προς το ελληνικό δημόσιο.

«Στο 1968 το Χόλλυγουντ ζούσε την επανάσταση των λουλουδιών, με πολλά παραισθησιογόνα, με αρκετή διστακτική ερωτική ελευθερία και με μια εφημερίδα εβδομαδιαία, την Free Press, που την πουλούσαν με φανατισμό, εθελοντικά, νέοι στα πεζοδρόμια της Σάνσετ Στριπ. Τον ίδιο καιρό η Paramount, γύριζε ένα φιλόδοξο γουέστερν με σκηνοθέτη ένα Καναδό τον Narizzano, με πρωταγωνιστές έναν Αγγλο τον Terence Stamp κι έναν Μεξικανό τον Ricardo Montalban και με συνθέτη έναν Έλληνα, εμένα. Τότες ήταν που ξενάγησα και φιλοξένησα στην Paramount τους Bee Gees, ενώ κάτω στην εβραϊκή συνοικία οι H. P. Lovecraft τραγουδούσαν το μεθυσμένο καράβι του Ρεμπώ. Μέσα σ΄ αυτό το μεθυστικό πανηγύρι προσπάθησα να ξεπεράσω σε ομορφιά τον Terence Stamp κι έγραψα αυτή τη μουσική του ΒLUE.
Δεν έμαθα ποτέ ποιος κέρδισε τις εντυπώσεις, αλλά σαν η ταινία τελείωσε ήρθε η καταστροφή. Ο Narizzano έχασε τον φίλο του σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα, ο Terence Stamp «χάθηκε μέσα στις παραισθήσεις εκείνου του καιρού» κι έχασε χρήματα και εργασίες, του παραγωγού του ΄φυγε η γυναίκα κι εγώ σαν άλλος Οδυσσέας επέστρεψα στην πατρίδα μου λυπημένος που δεν ετόλμησα να εξαφανιστώ ή να χαθώ σ΄ ένα στενό του Λώρελ Κάνυον ή μες στην ομίχλη της Σάντα Μόνικα. Μ.Χ.»


Το 1970, ο Χατζιδακις γράφει τη μουσική για το The Martlet’s Tale, αμερικανοϊταλική ταινία με την Κατινα Παξινου. Εκεί ακούγεται για πρώτη φορά η «Μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων» («Σαν παλιό σινεμά/και σαν την Χαλιμά κλπ»).

ΣΤ` Περίοδος (1972-89): Επιστροφή στην Ελλάδα και ώριμη περίοδος αρχίζοντας με τον «Μεγάλο Ερωτικό» και τελειώνοντας στις «Μπαλάντες της οδού Αθηνάς». Το 1972 ο Παντελης Βουλγαρης οπτικοποιεί τον Mεγαλο Ερωτικο, τον σημαντικότερο δίσκο του συνθέτη, γυρίζοντας την ομότιτλη ταινία.

Το 1974 γράφει τη μουσική για το Sweet Movie, του Dusan Makavejev.
Το 1977 γράφει τη μουσική για δύο ντοκιμανταίρ του Ζακ Ύβ Κουστό με τίτλο «Η αναζήτηση της χαμένης Ατλαντίδας».

Το 1979 ο Γιωργος Πανουσοπουλος γυρίζει την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία: Το Ταξιδι του Μελιτος. Ο Χατζιδακις γράφει ένα υπέροχο soundtrack, γιορτινό και μελαγχολικό, με εξαιρετική ενορχήστρωση. Ο Νικος Κυπουργος , στο σημείωμα του Cd “Μάνος Χατζιδάκις- Μουσική για δύο ταινίες του Γιώργου Πανουσόπουλου” (Σείριος), αναφέρει πως ο συνθέτης θεωρούσε τη μουσική για το Ταξιδι του Μελιτος σαν την πιο ενδιαφέρουσα και ίσως και ολοκληρωμένη εργασία του για τον κινηματογράφο.

Το 1983 ο Θοδωρος Αγγελοπουλος γυρίζει ένα ντοκυμανταίρ για την Αθήνα (Αθηνα, Επιστροφη στην Ακροπολη), μέσα από την οπτική της γενιάς του ’60, με ευθείες αναφορές στο έργο του Γιάννη Τσαρούχη και του Κώστα Ταχτσή. Η μουσική της ταινίας είναι οι «Έξη λαϊκές ζωγραφιές», ένα από τα πρώτα σημαντικότερα έργα για πιάνο του Μανου Χατζιδακι. Ο Αγγελοπουλος χρησιμοποιεί συχνά μελωδίες του Χατζιδακι στην φιλμογραφία του. Το 1984, στο Ταξιδι στα Κυθηρα, η μουσική υπόκρουση της σκηνής κατά την οποία ο εξόριστος πατέρας (Κατρακης) συναντά τα παιδιά του μετά από δεκάδες χρόνια, είναι από το «Χαμόγελο της Τζοκόντας». Σημειωτέον, η Ελενη Καραϊνδρου, η οποία υπογράφει το αριστουργηματικό soundtrack του Ταξιδιού στα Κήθυρα, ανήκε στην ομάδα συνθετών που ο Χατζιδακις είχε σαν μαθητές του και παιδιά του.

Ο φίλος του, Federico Fellini, ζητάει από τον Χατζιδακι να γράψει τη μουσική για το «Και το πλοίο φεύγει». Ο Χατζιδακις, λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων, δεν μπορεί να ασχοληθεί με το έργο και προτείνει στον Fellini τον Nicola Piovani. «Ο Fellini μου έμαθε να βλέπω την αόρατη πλευρά, τη δική μου και των άλλων… Και μέθυσα μ΄ αυτό που μας συμπληρώνει χωρίς να φαίνεται. Και με το Χρόνο μέσα μας. Κατάλαβα ότι, εξουθενωμένοι απ’ την παντοδύναμη νηπιακή μας μνήμη, υπάρχουμε παντού. Εδώ αλλά κι εκεί. Στο ύστερα και στο πριν… Τον γνώρισα, αλλά τον ήξερα περισσότερο απ’ ό,τι πρόφτασα να δω και να φωτογραφήσω. Μου είναι οικείος, συγγενής και φίλος και αδελφός! Μα πάνω απ’ όλα: Ιταλός. Ένα ναπολιτάνικο τραγούδι, πολύχρωμο και διανοητικό – αν είναι δυνατόν! Κι όμως ο Federico ζωγραφίζει, τραγουδά και σιγοψιθυρίζει σ’ όλους: Καλησπέρα
(Από το βιβλίο Ο καθρέφτης και το μαχαίρι, εκδόσεις Ίκαρος)

Ζ Περίοδος (1990-1994): «Επανατοποθέτηση μου στη Μουσική με το αυστηρό πνεύμα της νεότητας μου. Εξήντα πέντε ετών και αρχή της πιο σημαντικής μου περιόδου που θα κρατήσει τουλάχιστον άλλα είκοσι πέντε χρόνια.»

Το 1991 ο Παντελης Βουλγαρης γυρίζει τις Ησυχες Μερες του Αυγουστου και ο Χατζιδακις γράφει το τελευταίο του soundtrack.

Πριν πεθάνει, ο Χατζιδακις, είχε υποσχεθεί στο Γιωργο Πανουσοπουλο να του γράψει τη μουσική για την ταινία που ετοιμαζόταν να γυρίσει, την Ελευθερη Καταδυση. Τελικά δεν πρόλαβε να γράψει τη μουσική. Ο Πανουσοπουλος γυρίζει την ταινία, η οποία βγαίνει στις αίθουσες το 1995, ύστερα από ένα δικαστικό αγώνα σχετικό με τα πνευματικά δικαιώματα του σεναρίου. Τελικά ο Νικος Κυπουργος τολμάει κάτι ελαφρώς «ιερόσυλο», το οποίο όμως είχε ένα αριστουργηματικό μουσικό αποτέλεσμα: «‘Αυθαίρετα’ λοιπόν επέλεξα δύο θέματα από την Ρυθμολογία ως κατάλληλα για την συγκεκριμένη ταινία. «Αυθαίρετα» επενέβην, προσαρμόζοντάς τα στην εικόνα… Ελπίζω ο Μανος Χατζιδακις, παρά τις αυθαιρεσίες μου, ή ίσως ακριβώς για αυτές, να με θεωρεί ακόμα, όπως και τότε, έναν καλό μουσικό» (Από το booklet του cd). H Ρυθμολογία είναι ένα από τα πιο «λόγια» έργα του Χατζιδακι, στα χέρια του Κυπουργου, όμως, απέκτησε μία εκπληκτική «κινηματογραφικότητα», καθιστώντας το soundtrack της Ελεύθερης Κατάδυσης ένα από τα πιο σημαντικά μουσικά έργα του ελληνικού κινηματογράφου.

Στις 15.6.2003 κλείνουν 9 χρόνια από το θάνατο του Μανου Χατζιδακι. Αντί επιλόγου, παραθέτω απόσπασμα από την ημιτελή «Χατζιδακιάδα» που έγραφαν από κοινού Γκατσος και Χατζιδακις στα ελεύθερά τους, όταν έβγαιναν για καφέ στα κεντρικά Αθηναϊκά καφενεία.

Καλήν εσπέραν άρχοντες κι αν είναι ορισμός σας
του Χατζιδάκι βάσανα θα πω στ’ αρχοντικό σας.
Με του Μαγιού τις ευωδιές του φθινοπώρου τ’ άνθη
γεννήθηκε μεγάλωσε και σπούδασε στην Ξάνθη.
Η μάνα του Πολίτισσα ο κύρης του απ’ την Κρήτη
τον καζαμία διάβαζε και τον Ονειροκρίτη.
Από μικρός τα γράμματα του φέρναν αηδία
τη μουσική αγάπησε μα όχι τα ωδεία.
Κι αντί να φύγει σ’ άλλη γη να πάει σ’ άλλα κράτη
την Αττική προτίμησε και τ’ όμορφο Παγκράτι.
Κι αντί σαν όλα τα παιδιά να βγει κι αυτός στο πάρκο
τους οικοδόμους άκουγε που τραγουδούσαν Μάρκο.
Καλήν εσπέραν άρχοντες κι ακούστε παρακάτω
πώς άλλοι βγαίνουν στον αφρό κι άλλοι κολλάν στον πάτο.
Με τα χειρόγραφα σωρό τις μελωδίες μάτσο
βρήκε έναν τύπο σκοτεινό που τον ελέγαν Γκάτσο.
Κάτσανε κάτω και μαζί πολλά τραγούδια γράψαν
που τα πουλιά σωπάσανε κι όλα τ’ αηδόνια πάψαν.



(Βασική πηγή έρευνας και φωτογραφικού υλικού: www.hadjidakis.gr, επίσημο site).



 
 
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια. Στείλτε το πρώτο!

Αυτή τη στιγμή δεν είστε συνδεδεμένος. Συνδεθείτε ή κάντε εγγραφή για να σχολιάσετε.