• ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ...

  • Αριθμός ταινιών: 22307
  • Αριθμός συν/τών: 759912
  • Πρόγραμμα 300 Κινηματογράφων και 18 τηλεοπτικών σταθμών
Αφιερωμα


Σάβ 09 Οκτ 2010

Τίθεται ζήτημα σεξισμού στον κινηματογράφο;




Πώς να αναπτυχθείς σε ένα τέτοιο θέμα και να μη γίνεις πιο διδακτικός και από δάσκαλος πρώτης δημοτικού. Όμως, είναι κάτι που το βλέπω συνεχώς τα τελευταία χρόνια και θεωρώ πως πρέπει να αναφερθεί. Κυρίως από το American Pie και έπειτα, έχει αναχθεί σε σχολή κωμωδίας ο υποβιβασμός της γυναίκας σε αντικείμενο. Πέρα από την συμπαθητική και έξυπνη πρωταγωνίστρια, υπάρχουν ένα σωρό θηλυκοί χαρακτήρες που βάλλονται να αποδείξουν πως η γυναίκα του σήμερα είναι ηλίθια και αντικείμενο ηδονής με την θέληση της. Ρε γαμώτο, και να ίσχυε κάτι τέτοιο, θα έπρεπε να το αναδεικνύουμε;

Σύντομη ιστορία του σεξισμού επί της οθόνης

Η γυναίκα ανά τους αιώνες είναι φανερά αδικημένη, ή να πω καλύτερα καταδικασμένη. Οι καλλιτέχνες, όμως, πάντα είχαν έναν πιο καλό ρόλο για αυτές, όντας πιο ανοιχτόμυαλοι άνθρωποι. Δεν υπάρχει ιστορία προσβολής του θηλυκού στοιχείου στην τέχνη, σε τέτοιο βαθμό που να τίθεται ζήτημα. Το αντίθετο, η τέχνη συνέβαλε στην αποκατάσταση του ρόλου της γυναίκας στην κοινωνία και την εξίσωση της με την έννοια της μητέρας φύσης. Γιατί ακόμα και η θρησκεία μας, που εξύψωνε την γυναίκα μέσω της Παναγίας, ήταν καταλύτης αρνητικής νοοτροπίας και μόνο που απαγόρευε από την γυναίκα να παίρνει πρωταρχικό ρόλο στην ιεραρχία της. Όταν ήρθε ο κινηματογράφος, είχαν έρθει πρώτα οι σουφραζέτες και έτσι η προσγείωση ήταν αρκετά ομαλή. Πέρα από τα ιστορικά έπη του βωβού, που επέμεναν στις μισόγυμνες υπάρξεις, το σινεμά μπήκε με το δεξί στο ζήτημα και ανάδειξε τις πρώτες μεγάλες του σταρ. Η Mary Pickford και η Gloria Swanson ήταν η σύζυγος και η ερωμένη αντίστοιχα, αλλά και η δεύτερη προέβαλε ένα σέξι και όχι ένα σεξιστικό ιδεώδες. Με τον μεγάλο πόλεμο εμφανίστηκαν οι pin-up girls. Αυτές ήταν αιθέριες υπάρξεις για να ανεβεί η λίμπιντο των στρατιωτών και των πατριωτών, ταυτόχρονα. Όμως και πάλι, το θέμα που δημιουργούνταν έκανε καλό στον φεμινισμό, αφού η γυναίκα ήταν φανερό πως ήθελε να συνδυάσει την απελευθέρωση της με την οπτική αποθέωση της και γιατί να την αδικείς. Στα 1960 έρχεται μέσω Νουβέλ Βαγκ το πρότυπο της σεξουαλικά απελευθερωμένης γυναίκας. Και πάλι όλα ήταν ορθά, αφού η γυναίκα έτσι αποκτούσε δικαιώματα πάνω στο κορμί της, δικαιώματα που της τα στερούσαν αιώνες. Έπρεπε να ήταν κάποια του δρόμου για να έχει την επιλογή των πολλαπλών συντρόφων. Και ήρθαν τα 1970. Εδώ αρχίζει η μεγάλη ζημιά, που δεν έχει μπαλωθεί ακόμη. Τα πορνοπεριοδικά και ο πορνό κινηματογράφος αρχίζουν να ξεφτιλίζουν την θηλυκή υπόσταση και αναγάγουν το σέξι, το αισθησιακό σε κάτι καινό: το σεξιστικό. Δηλαδή προβάλουν την εικόνα μιας γυναίκας, από την οποία δεν σκέφτεσαι καν τι απόψεις κουβαλάει, τι άνθρωπος είναι και το μόνο που σε νοιάζει είναι να πλαγιάσεις μαζί της ή να την φαντασιωθείς.

Το «χρυσό» 1999…

Σεξοκωμωδίες υπήρχαν από τα 1970, αφού ο Μπόμπος, τα Γρανίτα από Λεμόνι και τα Πόρκις έκαναν δυναμική την παρουσία τους. Αφήστε και που το hard-core έκανε ύπουλα την εμφάνιση του εν είδη κωμωδίας. Όμως, κάπου φαινόταν ότι το θέμα όδευε να καταλαγιάσει και όσο αυξανόταν δυναμικά ο ρόλος της γυναίκας στην κοινωνία τόσο το σινεμά την σεβόταν ολοένα και περισσότερο. Με την έκρηξη, όμως, της διακρατικής πορνείας των 1990, του γνωστού trafficking, και την αυξανόμενη οικονομική ύφεση, η γυναίκα ξανακύλησε. Οι Ευρωπαίοι όχι μονάχα συνέχισαν να την σέβονται, αλλά έδειξαν και συμπαράσταση στον πόνο της. Οι Αμερικανοί, από την άλλη, λες και κάτι τους τσίμπησε, ξαναθυμήθηκαν τις σεξοκωμωδίες και προσφέρουν ανοιχτά παραδείγματα στην νεολαία περί βλακείας της νεαρής γυναίκας και της σεξιστικής της υπόστασης. Πόσες και πόσες δεν είναι αυτές οι κωμωδιούλες, που σπάνε τα ταμεία (αλλιώς δεν θα υπήρχε κανένα ζήτημα) και κάνουν τον νεαρό να βλέπει πιο υποτιμητικά το ζευγαράκι του. Ταινίες που αποζητούν κοινό από τις ευαίσθητες ηλικίες και κάνουν τα μυαλά τους πουρέ. Παρουσιάζουν κοριτσάκια να τα δείχνουν όλα πιάτο και να έχουν καταλήξει να κάνουν τον ρομαντισμό ένα μεσαιωνικό όνειρο για γιαγιάδες.

Και μετά τα βλέπεις δίπλα σου…

Πρώτων θα αρνηθώ το ότι αυτό που παρουσιάζουν οι ταινίες είναι τόσο επιβεβλημένο στην αληθινή κοινωνία της νεολαίας. Φυσικά και δεν είμαι τυφλός και βλέπω πως ο σεξισμός ολόγυρα γνωρίζει άνθηση και ο ρόλος της γυναίκας αντί να αυξάνεται κινδυνεύει να γίνει γραφικά σέξι. Αυτό που με απασχολεί, όμως, τώρα είναι ο κινηματογραφικός παράγοντας. Και ρωτάω: το σινεμά αντέγραψε τα νέα κοινωνικά δεδομένα ή το αντίθετο; Φυσικά ισχύει το πρώτο, αλλά αν δεν ίσχυε θα είχα αλλάξει δουλειά από ντροπή για την έβδομη τέχνη. Όμως, ξαναρωτάω: πρέπει το σινεμά να αναπαράγει ότι ηθικά ντροπιαστικό ανάγεται από το κοινωνικό γίγνεσθαι; Πρώτον χάνει τον ρόλο του ως διδακτικός παράγοντας, κάτι που η τέχνη σέβονταν πάντα, και δεύτερον ενισχύει κάτι στραβό βοηθώντας το να ξεχειλώσει ως φαινόμενο. Αν, πχ, εμφανιστούν ένα σωρό ψυχοπαθείς δολοφόνοι, είναι λογικό να ασχοληθεί μαζί τους και ο κινηματογράφος. Δεν είναι, όμως, ευκταίο το να τους παρουσιάζει με την φασίζουσα νοοτροπία του Saw, που στην ουσία τους προσφέρει και άλλοθι. Έτσι και με το δικό μας θέμα. Η κοινωνία ας κάνει ότι θέλει. Γιατί ο κινηματογράφος να επιβεβαιώνει ως ορθά τα στραβά της;

Μη με παρεξηγάτε…

Φυσικά και είμαι υπέρ της απόλυτης ελευθερίας του λόγου και φυσικά δεν θα απαγόρευα σε κανένα American Pie να βγει στις αίθουσες. Όμως, είμαι και υπέρ του αντίλογου, της κοινωνικής άμυνας και του διδακτικού ρόλου της τέχνης. Ειδικά αφού μιλάμε για ένα σινεμά λαϊκό, που διαμορφώνει προσωπικότητες και δεν έχει κάποιον ανώτερο σκοπό από το να βγάλει τα λεφτά του. Αν, πχ, ο Tarkovsky δεν έκανε μια διδακτική ταινία, δεν θα είχα πρόβλημα, αφού θα προσέφερε πνευματικά. Και φυσικά αν δω το Godzilla, δεν περιμένω να με γεμίσει διδαχές για να διασκεδάσω. Κακά τα ψέματα. Όπως είπε και ο κύριος Δαρβίνος καταγόμαστε εκ των πιθήκων και οι πίθηκοι μιμούνται. Φυσικά και δεν έχουμε πλέον άμεση σχέση με τους πίθηκους, αλλά κάτι έχει μείνει κρυμμένο στο DNA μας, όπως αποδεικνύεται. Ότι και να υποστηρίζει κάποιος αντίθετος, το νεανικό μυαλό είναι μαλακό και ευαίσθητο. Δέχεται τα μηνύματα και τα ερεθίσματα σαν σφουγγάρι. Και πάλι δεν θα υπήρχε πρόβλημα, αν κάποια από αυτά τα ερεθίσματα δεν τα κουβαλούσε για μια ζωή ολόκληρη, ως νοοτροπία. Ρε γαμώτο, κάποτε οι νεολαίες ήταν αυτές που άλλαζαν την ροή του πλανήτη και τον κινούσαν εμπρός. Ας ψαχτούμε όλοι μας να δούμε τι κρατάει τώρα τον πλανήτη δέσμιο. Χωρίς εγρήγορση από μεριάς αυτών που αντιλαμβάνονται ότι τίθεται ζήτημα, θα πάμε μπρος τα πίσω. Γιατί τον ρόλο αυτών τον έχει αναλάβει ένα αδηφάγο εμπόριο, που πουλάει το γυναικείο κορμί και του στερεί την προσωπικότητα. Αλλά να σας πω κάτι; Είμαι αισιόδοξος για το μέλλον της ανθρωπότητας, ακόμα κι αν μοιάζω να το καταδικάζω. Πιστεύω ότι η πτώση της αξίας της γυναίκας στις ημέρες μας είναι μια εμπορική μόδα, που η ίδια η νεολαία κάποια στιγμή θα ξεβράσει. Γιατί οι μόδες έχουν πάντα τον ίδιο παρανομαστή: αλλάζουν…

- Έχεις να προτείνεις κάτι ή τσάμπα μιλάς;

Δεν έχω να προτείνω ούτε περισσότερη λογοκρισία, ούτε να πιάνουμε πρώτα το μικροσκόπιο για να τσεκάρουμε το τι πάει να δει το παιδί μας. Έχω να απευθυνθώ άμεσα στις νέες ηλικίες και να τους προτείνω κάτι απλό, έχοντας στο νου πως η απόλυτη ισότητα έχει μπει, έτσι κι αλλιώς, σε ένα ρυάκι που δεν πάει πίσω. Θα ήθελα να ζητήσω να ενεργοποιούμε τις άμυνες μας όταν πέφτουμε πάνω σε φαινόμενα σεξισμού, ώστε να γελάμε μεν, να μη τα δεχόμαστε ως πρότυπα δε. Όταν το σεξ βγαίνει σε τόσο ρηχή επιφάνεια χάνει την μαγεία του και δεν είμαι ο πρώτος που το έχω καταλάβει αυτό. Εγώ θέλω να προφυλάξω κάποια παιδιά που μπορεί να κουβαλούν τα πρότυπα του σεξισμού σε μεγαλύτερες ηλικίες, επισημαίνοντας ότι αυτό θα τα οδηγεί σε περιθώριο και όχι, όπως ψευδά του λένε αυτά τα έργα, στον κεντρικό ρόλο του ήρωα. Αναφερόμαστε σε λίγα έργα επί του συνόλου και έτσι μπορεί να το αναγάγω σε ζήτημα, ευτυχώς δεν δικαιούμαι να το θεωρώ και τόσο μαζικό. Με απασχολεί ιδιαίτερα, αλλά δεν πανικοβάλλομαι κιόλας. Αλλά, κρίμα. Είναι σαν να κόβεις την παπαρούνα, γνωρίζοντας πως θα χάσει αμέσως και για πάντα τα όμορφα πέταλα της. Κι όταν σε αυτό κρύβεται από πίσω το μαζικό εμπόριο, το θέμα ευτελίζεται ακόμα περισσότερο. Ας παίζουμε και λίγο άμυνα, βρε παιδιά…



 
 
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια. Στείλτε το πρώτο!

Αυτή τη στιγμή δεν είστε συνδεδεμένος. Συνδεθείτε ή κάντε εγγραφή για να σχολιάσετε.