Προσωπικά την επέλεξα σαν την καλύτερη ταινία της περασμένης χρονιάς. Το United 93, είχε μια ιδιαίτερη δυναμική, απόρροια της κινηματογράφησης της, που με σόκαρε, βγάζοντας μου συναισθήματα που δεν θα μπορούσα να φανταστώ ποτέ πως θα αναδείκνυε μια κινηματογραφική δημιουργία. Ακόμη και αν υπήρξε θεωρητικά η πρώτη περίπτωση μυθοπλασίας που ασχολήθηκε με τα γεγονότα που έλαβαν χώρα το πρωινό της 9ης Σεπτεμβρίου του 2001, εντούτοις αυτό το έκανε με τρόπο υπερβολικά ώριμο, μελετημένο και ρεαλιστικό, έχοντας συνάμα κάτι παραπάνω να δώσει από ένα απλοϊκό μελόδραμα, που λαμβάνει χώρα στα 60.000 πόδια. Ο βασικός λόγος που έκανε την διαφορά, υπήρξε η παρουσία του Paul Greengrass στην σκηνοθετική καρέκλα, ενός δημιουργού που ήδη είχε δείξει δείγμα των δυνατοτήτων του πάνω στον σχεδιασμό καρέ με θεματική βγαλμένη από την πολιτική βία. Ο Βρετανός μίλησε στο cine.gr, λύνοντας αρκετές από τις απορίες που δημιούργησε η παρακολούθηση του United 93.
- Κύριε Greengrass, πως αντιδράτε στην κριτική που σας γίνεται πως είναι πολύ νωρίς για μια ταινία που πραγματεύεται τα δυσάρεστα γεγονότα της 11ης του Σεπτέμβρη?
« - Σας πληροφορώ πως μέχρι στιγμής δεν έχω λάβει καμία τέτοια άσχημη κριτική γύρω από την ταινία. Έχω συναντήσει χιλιάδες θεατές που την παρακολούθησαν και κανείς δεν διαμαρτυρήθηκε. Το ίδιο συνέβη και με όλα τα μέλη οικογενειών, που έχουν χάσει κάποιον δικό τους στους πύργους ή στα μοιραία αεροπλάνα. Και όλοι συμφωνούσαν σε ένα πράγμα. Γιατί αργήσαμε να φτιάξουμε μια τέτοια ταινία? Πιστεύω πως υπάρχει ένα μικρό κενός ανάμεσα στο τι πιστεύουμε εμείς και το τι πιστεύουν εκείνοι. Και νομίζω πως αυτό έχει να κάνει περισσότερο με την επιθυμία μας, να μην διακόπτεται η καθημερινή μας γαλήνη, από τις πράξεις πολιτικής βίας. Πολλοί πιστεύουν πως αυτό που θέλει ο φακός – και δεν έχει σχέση μόνο με την 11/9 αλλά και με άλλα τραγικά γεγονότα όπως την έκρηξη στην Omagh που κόστισε την ζωή σε 31 αθώους –από τις οικογένειες που η ζωή τους άλλαξε ριζικά μετά τα δυσάρεστα περιστατικά, είναι να τις αναδείξει σαν τραγικές φιγούρες, δίπλα στα φέρετρα των δικών τους ανθρώπων, που έχασαν τόσο άδοξα. Αν τους προσεγγίσεις όμως με αληθινό ενδιαφέρον θα καταλάβεις πως αυτό είναι το τελευταίο πράγμα, για το οποίος είναι προετοιμασμένοι. Το μόνο που θέλουν να μάθους είναι γιατί συμβαίνουν αυτά τα πράγματα και τι μπορούμε να κάνουμε για να τα εξαφανίσουμε. Και σίγουρα δεν επιθυμούν να παίξουν τον ρόλο του θύματος.
Οι οικογένειες των χαμένων στην πτήση της United, είναι μια ομάδα ανθρώπων, που προέρχονται από εντελώς διαφορετικά μέρη της Αμερικής, που έχουν διαφορετικές συνήθειες, που πιστεύουν σε διαφορετικές θρησκείες, που έχουν διαφορετικά πολιτικά πιστεύω, που έχουν διαφορετικές αντιδράσεις στα όσα συνέβησαν την μαύρη ημέρα του 2001. Συνδέονται όμως από αυτό ακριβώς το τραγικό συμβάν. Αυτό που ζητούν είναι μονάχα να πληροφορηθούν το νόημα της κίνησης που στέρησε τις ζωές των δικών τους. Το γιατί είναι υπερβολικά σημαντικό για εκείνους, αλλά και το τι θα πράξουμε εμείς στο μέλλον, έχει εξίσου μεγάλη σημασία. Το άσχημο στην περίπτωση μας έχει να κάνει με το γεγονός, πως κανείς μας δεν έχει την διάθεση να εστιάσει σε αυτό καθεαυτό το περιστατικό, φοβούμενος ακόμη χειρότερες εξελίξεις στο μέλλον. Είναι μια αίσθηση που την έχει ο κόσμος είτε ζει στην Αμερική, είτε σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου.
Φόβος για το τι μπορεί να του προκύψει σε μια απλή διαδρομή του μετρό, φόβος για να μπει σε αεροπλάνο για να ταξιδέψει, φόβος για το τι μπορεί να του ξημερώσει αύριο. Το ότι υπάρχει μια απροθυμία να μελετήσουμε το πρόβλημα, διαφαίνεται και από την δυνατότητα που δώσαμε στις κυβερνήσεις μας να δηλώσουν πως «πάμε να πιάσουμε τους κακούς, πριν εκείνοι πιάσουν εμάς.» Αν αυτή είναι η πραγματική αντίδραση που θα έπρεπε να έχουμε, τότε γιατί κάτι τέτοιο δεν έχει λειτουργήσει μέχρι τώρα?”
 - Το United 93, είναι ένα φιλμ, έντονα φορτισμένο συναισθηματικά. Ήταν δυνατό για εσάς να παραμείνετε ανεπηρέαστος κατά την διάρκεια των γυρισμάτων?
« - Προσωπικά ένιωσα το σύνολο των συναισθημάτων που υπήρχαν στην ατμόσφαιρα. Οι ημέρες των γυρισμάτων χαρακτηρίζονταν από υπερβολική ένταση. Πρέπει όμως να παραμείνεις ψύχραιμος και ανεπηρέαστος αν θέλεις να καταγράψεις την αλήθεια. Από την άλλη μεριά δεν είναι δυνατόν να φτιάξεις μια ταινία αυτής της θεματικής και να παραμείνεις ολοκληρωτικά έξω από την τροχιά της. Αυτό που μπορείς να πράξεις είναι να δώσεις τον καλύτερο σου εαυτό και τελικά να αφήσεις το κοινό να αποφασίσει αν έκανες ή όχι σωστά την δουλειά σου. Δεν υπάρχει κανείς που να μην έχει σχηματίσει άποψη για τα γεγονότα. Αυτό που εμείς είχαμε την υποχρέωση να πράξουμε, ήταν να προσπαθήσουμε να ερευνήσουμε τον απόηχο της 11/9 και το τι ακριβώς σημαίνει μέσα από ένα ειλικρινές, εύρωστο, υπεύθυνο και ώριμο πρίσμα. Έχοντας πάντοτε την υποστήριξη των συγγενών. Οι οικογένειες στήριξαν την ταινία και κατόπιν το κοινό ακολούθησε την εντολή τους.»
- Ποιος είναι ο λόγος που σας οδήγησε να φτιάξετε μια ταινία γύρω από την πτήση της United?
« - Θυμάμαι πως την ημέρα που συνέβησαν τα γεγονότα στην Αμερική, εγώ βρισκόμουν στο μοντάρισμα του Bloody Sunday. Ένα φίλος μου δημοσιογράφος με πήρε στο τηλέφωνο και μου είπε να ανοίξω γρήγορα την τηλεόραση γιατί ένα αεροπλάνο είχε κτυπήσει στους Δίδυμους Πύργους. Μια εβδομάδα αργότερα, μπορούσες να μυρίσεις στον αέρα την φιλοπόλεμη διάθεση που είχε δημιουργήσει το περιστατικό, αλλά και του τι επρόκειτο να ακολουθήσει, που το Bloody Sunday, μου φαινόταν απίστευτα επίκαιρο και συναφές με την παρούσα περίπτωση. Τότε ξεκαθάρισα μέσα μου πως θα ήθελα πολύ να κάνω μια ταινία σχετική με την 11η του Σεπτέμβρη. Όταν συνέβησαν τα γεγονότα στο Λονδίνο στις 7 Ιουλίου, σχεδόν είχα πάρει την τελική μου απόφαση.»
 - Μέσα από τις εικόνες του United 93, γίνεται σαφές πως κάνατε πολύ μεγάλη έρευνα και σχεδιασμό.
« - Υπάρχουν και σημεία όμως που έχουμε χρησιμοποιήσει το ένστικτο. Κυρίως στηριχθήκαμε σε κάποιες υποτιθέμενες καίριες αντιδράσεις που έπρεπε να είχαν οι επιβάτες και οι αεροσυνοδοί»
- Πως ήταν οι σχέσεις με τους ηθοποιούς που κλήθηκαν να παίξουν τους ρόλους των επιβατών?
« - Αυτό που ήθελα να καταστήσω σαφές, είναι το πώς εκείνο που συνέβη σε όσους πέταξαν με την πτήση 93, συνέβη σε απλοϊκούς ανθρώπους, όπως εγώ, εσείς και όχι σε έναν χολιγουντιανό υπέρλαμπρο σούπερ σταρ. Πολλοί από εκείνους που συμμετέχουν στην ταινία, δεν είχαν προηγούμενες ερμηνευτικές εμπειρίες, αλλά αυτός ο ερασιτεχνικός τρόπος που μετάλλασσαν το χρώμα της φωνής τους σε πιο φοβισμένο, ήταν αυτό ακριβώς που ζητούσα. Έδινα ρητές οδηγίες στους πιο έμπειρους, εκείνοι το έπρατταν και από κοντά όλοι οι άλλοι προσπαθούσαν να προσεγγίσουν κάτι παρόμοιο. Αυτός ο συνδυασμός καθοδηγούμενου και αυθόρμητου, νομίζω πως απέδωσε ένα πολύ καλό αποτέλεσμα.»
- Πως αισθανθήκατε στην πρώτη δημόσια προβολή του United 93?
« - Ήμουν υπερβολικά νευρικός στην αβάν πρεμιέρ, που έλαβε χώρα στην Nέα Υόρκη και διαρκώς επιχειρούσα να εντοπίσω που έχω κάνει λάθη.»
- Από τις παραγωγούς εταιρίες, αισθανθήκατε τάσεις παρεμβατισμούς στο έργο σας?
« - Διόλου! Η Universal σε όλη την διάρκεια των γυρισμάτων στάθηκε στο πλάι μου, δίνοντας μου την ελευθερία να κινηθώ όπως ακριβώς ήθελα. Ποτέ δεν μου ζητήθηκε να κάνω κάτι που το στούντιο ήθελε, όπως και ποτέ δεν μου ζητήθηκε να μην κάνω κάτι που ήθελα. Με βοήθησαν να πραγματοποιήσω το φιλμ όπως ακριβώς επιθυμούσα.»
- Πιστεύετε πως ο Bush και ο Blair έχουν παρακολουθήσει την ταινία σας?
« - Δεν το γνωρίζω. Δεν γνωρίζω καν αν παρακολουθούν ταινίες. Νομίζω πως έχουν σοβαρότερα προβλήματα για να ασχοληθούν.»
Η ταινία United 93 σε σκηνοθεσία του Paul Greengrass κυκλοφορεί σε DVD σε διανομή της Sony Pictures Home Entertainment. |
